Kongres Regionalizmu za nami
Sto lat temu twórcy Programu Regionalizmu Polskiego zastanawiali się, jak budować silne państwo, jednocześnie pozwalając jego regionom rozwijać się zgodnie z ich własną specyfiką, potrzebami i potencjałem. Dziś te zagadnienia wcale nie straciły na aktualności. Zmieniła się rzeczywistość, ale nadal rozmawiamy o samorządności, aktywności mieszkańców, edukacji, integracji, wykluczeniu społecznym, roli mediów, nauki i jakości usług publicznych.
Właśnie wokół tych tematów spotkaliśmy się wczoraj w Starostwie Powiatowym w Piasecznie z ekspertami z naszego regionu w ramach Mazowieckiego Kongresu Regionalizmu – projektu Samorządu Województwa Mazowieckiego i Muzeum Niepodległości.
W tym roku mija dokładnie 100 lat od przyjęcia Programu Regionalizmu Polskiego z 1926 roku – dokumentu, który podkreślał znaczenie lokalnej aktywności, różnorodności poszczególnych części kraju oraz ich udziału w budowaniu silnego państwa.
Celem Kongresu jest wypracowanie Programu Regionalizmu Polskiego 2026 – współczesnego dokumentu tworzonego oddolnie, na podstawie rozmów i doświadczeń płynących z powiatów i regionów całej Polski.
Sejmik Powiatu Piaseczyńskiego otworzyła Starosta Piaseczyński Ewa Lubianiec, a ideę Kongresu przedstawił Bartłomiej Kłusek, Pełnomocnik Marszałka i Koordynator Projektu, który poprowadził również spotkanie i dyskusję.
Do udziału zaprosiliśmy osoby, które patrzą na nasz region z bardzo różnych perspektyw – samorządu, pomocy społecznej, edukacji, organizacji pozarządowych, mediów czy nauki.
Krzysztof Kasprzycki, Przewodniczący Rady Powiatu Piaseczyńskiego i Kierownik Zespołu ds. Polityki Senioralnej w MGOPS w Piasecznie, podjął temat integracji terytorialnej, środowiskowej i międzypokoleniowej.
Katarzyna Gromek-Kulasza, Prezeska Fundacji Faro, mówiła o dialogu, tolerancji i poszanowaniu praw mniejszości, a także o marginalizacji, wykluczeniu społecznym i szerzeniu nienawiści.
Sylwia Wolny, Naczelnik Wydziału Zdrowia i Spraw Społecznych Starostwa Powiatowego w Piasecznie, przedstawiła zagadnienia związane z nowymi formami aktywności społecznej i udziałem mieszkańców w życiu publicznym.
O tym, jak ważne jest związanie edukacji z miejscem, w którym młodzi ludzie żyją i dorastają, mówiła Dorota Zając – historyczka, bibliotekarka i licencjonowana przewodniczka turystyczna.
Piotr Chmielewski, Zastępca Burmistrza Góry Kalwarii i wieloletni redaktor naczelny tygodnika „Nad Wisłą”, skupił się na roli i odpowiedzialności mediów lokalnych.
Łukasz Maurycy Stanaszek, antropolog i archeolog, kustosz oraz kierownik Pracowni Antropologicznej Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie mówił o tym, jak badania naukowe mogą pomagać w diagnozowaniu przemian społecznych, gospodarczych, kulturowych i środowiskowych oraz jak mocniej łączyć naukę z rzeczywistym życiem regionu.
Temat decentralizacji państwa i regionalizacji usług publicznych podjęła natomiast Joanna Muszyńska-Dziurny, Sekretarz Powiatu Piaseczyńskiego.
Wszystkie te tematy prowadzą do pytania „jak tworzyć region, który odpowiada na potrzeby ludzi, wykorzystuje własny potencjał i daje mieszkańcom realny wpływ na miejsce, w którym żyją?”
Program z 1926 roku powstał w zupełnie innej Polsce, ale wiele zapisanych w nim idei brzmi dziś zaskakująco współcześnie. Aktywność obywatelska, rozwój wynikający z lokalnych potrzeb, edukacja związana z najbliższym otoczeniem, znaczenie kultury, nauki i mediów czy równowaga między interesem państwa a możliwościami poszczególnych regionów nadal są tematami, z którymi mierzą się samorządy i mieszkańcy.
Dlatego współczesny regionalizm to nie tylko pamięć o historii, tradycjach czy lokalnej tożsamości. To także rozmowa o tym, jak chcemy żyć tutaj za kilka, kilkanaście i kilkadziesiąt lat.
Wnioski i materiały przygotowane podczas powiatowych sejmików będą wykorzystywane w kolejnych etapach projektu. Dla naszego subregionu takim etapem będzie spotkanie 30 września w Pruszkowie. Następnie wypracowane rekomendacje trafią do debaty mazowieckiej, a ostatecznie staną się częścią ogólnopolskich prac nad Programem Regionalizmu Polskiego 2026.
