| |
 A A A

Miasto uzyskało prawa miejskie w 1670 r. Posiada bardzo ciekawy układ przestrzenny, jeden z najbardziej oryginalnych na Mazowszu.

Założycielem Góry Kalwarii był biskup poznański Stefan Wierzbowski, który zgodnie z duchem kontrreformacji postanowił utworzyć nowe centrum pielgrzymkowe. Miasto powstało w miejscu istniejącej tu wcześniej wsi Góra. Biskup Wierzbowski założył Nową Jerozolimę, jak nazwano miasto, na planie krzyża łacińskiego, według rozpowszechnionych w XVII w. wzorów nawiązujących do układu przestrzennego Jerozolimy. U podstawy krzyża znalazło się sztucznie usypane wzgórze (obecnie cmentarz parafialny). Oś pionową wyznacza dzisiejsza ulica Kalwaryjska wraz z rynkiem, wzdłuż której usytuowano nieistniejące dziś stacje drogi krzyżowej. Oś pozioma to obecne ulice Pijarska i Dominikańska.

W XIX w. Góra Kalwaria stała się ważnym ośrodkiem chasydyzmu. W czasach II Rzeczypospolitej sława mieszkającego tu cadyka Abrahama Altera przyciągała tysiące pielgrzymów. Podróżowali nieistniejącą już linią kolei wąskotorowej z Warszawy przez Piaseczno. O żydowskiej przeszłości miasta można przeczytać na stronie poświęconej cmentarzom żydowskim w Polsce www.kirkuty.xip.pl

 

sadGrak
mostGK
koscGK
jablkoczerskie
zachodwisla
ratuszgk
gorakalwariadpsd
parada-gk
sadygk
Cmentarzzydowski
kubekGK
kaplicaswAntoniegod
kaplicapilatad
kosciolnmpd
mariankid

Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Św.Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego - zbudowany w II poł. XVII w. na sztucznym pagórku, w miejscu przecięcia obu osi wyznaczających układ przestrzenny Nowej Jerozolimy, tzw. Kaplica (Ratusz) Piłata. Stanowił centralne miejsce całego założenia Kalwarii. Przebudowany w 1791 r. w stylu późnobarokowym. W kościele oglądać można cenną woskową pietę z XVI w. W krypcie pod ołtarzem spoczywa założyciel miasta - bp. Stefan Wierzbowski. Obecnie kościół filialny. Przed kościołem znajduje się barokowa figura Chrystusa "Ecce Homo" z XVII w.

Zespół klasztorny pobernardyński - późnobarokowe zabudowania klasztorne wybudowane zostały według Kościół pw. Niepokalanego Poczęcia NMPprojektu Jakuba Fontany z fundacji marszałka wielkiego koronnego Franciszka Bielińskiego w poł. XVIII w. Do 1864 r. klasztor był własnością bernardynów. Od 1952 r. należy do zgromadzenia marianów. Kościół pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny posiada ciekawe wyposażenie, m.in. rokokową ambonę z II poł. XVIII w. i wykonany z czarnego marmuru barokowy sarkofag św. Waleriana z końca XVIII w. W podziemiach kościoła pochowany jest fundator - Franciszek Bieliński. Na filarach bramy przed kościołem umieszczone są cztery barokowe rzeźby z II poł. XVIII w. przedstawiające świętych: Franciszka z Asyżu, Antoniego Padewskiego, Jana Kapistrana i Bernarda Sieneńskiego. Obecnie kościół parafialny.

Kaplica Św. AntoniegoKaplica św. Antoniego - malowniczo położona w połowie skarpy wiślanej, wzniesiona w II poł. XVIII w., barokowa. W ołtarzu znajduje się uznawana za cudowną figura św. Antoniego Padewskiego oraz relikwiarz. Nieopodal wypływa źródełko - jego wodzie przypisywane są właściwości lecznicze.
Kościół pw. Opatrzności Bożej, MariankiKościół pw. Opatrzności Bożej - tzw. Wieczernik, znajduje się w części Góry Kalwarii nazywanej Marianki. Fundatorem kościoła w 1674 był bp. Wierzbowski. W barokowym wnętrzu znajduje się pochodzący z XVII w. obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem oraz XVIII-wieczny sarkofag o. Stanisława Papczyńskiego, założyciela zgromadzenia marianów.

Dawne Kolegium oo. Pijarów
Dawne Kolegium Pijarów - ufundowane w 1675 r. przez bp. Stefana Wierzbowskiego. W 1819 budynki przeznaczone zostały na potrzeby koszar dla wojsk carskich. Po przebudowie w 1841 r. ulokowano tu przytułek dla starców i kalek. Na terenie dawnego kolegium znajduje się neogotycki kościół Zwiastowania Najświętszej Marii Panny. Obecnie kompleks mieści Dom Pomocy Społecznej.

Ratusz
Ratusz - klasycystyczny, wybudowany w latach 1829-34 wg projektu Bonifacego Witkowskiego. Do budynku ratusza przylegają dawne kramy z podcieniami zaprojektowane przez Witkowskiego i wzniesione w 1836 r.

Dawny Sąd Pokoju - nazywany także "pałacem biskupim", piętrowy, okazały budynek murowany z XVIII w. W I poł. XIX w. mieścił się tu Sąd Pokoju Powiatu Czerskiego.

Dawny dom modlitwy (Beit Hamidrasz) - dom studiów religijnych znanej dynastii chasydzkiej Alterów wybudowany w 1903 r.; sąsiaduje z nim dawny dwór cadyka z 1859 r.

Dawna synagoga - wzniesiona w 1903 r., na miejscu poprzedniej, obecnie sklep.

Cmentarz parafialny - założony po 1797 r. na wzgórzu po rozebranym kościele pw. św. Krzyża. Najstarsze nagrobki pochodzą z XIX w.: ks. Mateusza Jasińskiego (zm. 1847 r.), Zofii z Zaborowskich Kicińskiej (zm. 1890 r.), Katarzyny Stańczyk (zm. 1888 r.), Antoniego Kalańskiego (zm. 1880 r.), ppor. Grafa Dybicza z Zabajkałskiego pułku piechoty (zm. 1884 r.), Albina Jarosińskiego (zm. 1890 r.). Na cmentarzu znajduje się mogiła żołnierzy polskich poległych w walkach obronnych 1939 r.

Cmentarz Żydowski - pierwsza wzmianka o założeniu cmentarza pochodzi z 1827 r. Gmina żydowska otrzymała jego prawo własności w 1864 r. Cmentarz został zdewastowany w czasie II wojny światowej. Ocalałe po wojnie płyty nagrobne lub ich fragmenty (zachowało się ok. 100 nagrobków i fragmentów) ustawiono we wschodniej części cmentarza. Na cmentarzu znajduje się grobowiec wykonany z piaskowca, w którym pochowany został cadyk Izaak Mejer Tothenberg Alter (zm. w 1866 r.). Grobowiec został odbudowany w 1991 r.

Cmentarz ewangelicko-augsburski - założony w XIX w. i użytkowany do II wojny światowej. Najstarsze nagrobki pochodzą z XIX w. Po wojnie zdewastowany i pozbawiony opieki.